banner

Rối loạn mỡ máu gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm

Tuy không phải bệnh cấp tính, nhưng hệ lụy từ rối loạn mỡ máu (lipid máu, tăng cholesterol trong máu) sẽ phát sinh nhiều bệnh lý khác. Do diễn biến bệnh âm thầm, nhiều người chủ quan chẳng lo. Thế nhưng theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), rối loạn mỡ máu là một trong những nguyên nhân dẫn đến các bệnh lý tim mạch và cướp đi mạng sống khoảng 17,5 triệu người trên toàn thế giới mỗi năm.

Cứ 2 người ở thành thị có 1 người thừa cholesterol

Cầm kết quả xét nghiệm máu tại phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, gương mặt anh Nguyễn Thanh (ngụ quận Thủ Đức - TPHCM) cau có: “Lại Mỡ máu cao nữa. Kỳ nào kết quả xét nghiệm cũng dính vụ này. Bỏ nhậu mấy tháng rồi mà không xuống”. Kỳ thực, anh Thanh không ít lần được bạn bè dí dỏm là “mỡ nhiễm máu” chứ đâu còn máu nhiễm mỡ.

Với 78kg cân nặng, lượng mỡ đủ dư thừa để bác sĩ chẩn đoán ngay anh Thanh mắc bệnh gì! Tuy nhiên, vốn dĩ căn bệnh không cấp tính nên anh Thanh cứ... cho qua.

Theo các bác sĩ phòng khám Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM, kiểu bệnh như trên hầu như mắc rất nhiều, nhưng tùy người mỡ máu cao quá mức hay vừa phải để phát sinh các bệnh lý nguy hiểm khác. Ghi nhận tại Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cũng cho thấy không ít bệnh nhân qua xét nghiệm máu đều có kết quả mỡ máu cao hơn mức cho phép.

Bác sĩ Lê Đức Định Miên, Bệnh viện Nguyễn Tri Phương TPHCM, cho biết 90% bệnh nhân dư cân, béo phì hoặc cao tuổi đến khám đều bị mỡ máu cao, biểu hiện là trị số cholesterol trong máu ở mức độ bình thường là 3.40 - 5.40 mmol/L thì đa phần đều vượt trên chuẩn đó, thậm chí cao gấp 2 - 3 lần.


Theo Hội Tim mạch Việt Nam, mỡ máu gây ra nhiều bệnh nguy hiểm nhưng ít có triệu chứng rõ ràng, không biểu hiện cụ thể, trừ khi có các biến chứng như tai biến mạch máu não, xơ vữa của mạch máu.

TS-BS Phan Nguyễn Thanh Bình, Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM, cho biết hội chứng chuyển hóa mỡ máu (lipid máu) của người trưởng thành ở TPHCM gia tăng đột biến. Qua điều tra mới đây, có 77,8% người béo phì bị rối loạn chuyển hóa lipid và 35,6% rối loạn chuyển hóa đường.

Còn GS-TS Phạm Gia Khải, Chủ tịch Hội Tim mạch Việt Nam, đánh giá trung bình cứ 2 người ở thành thị có 1 người thừa cholesterol, cứ 3 người cao tuổi lại có 2 người thừa cholesterol. Đây là tỷ lệ đáng lo ngại bởi tình trạng cholesterol máu cao có thể dẫn đến rất nhiều nguy cơ cho sức khỏe, đặc biệt là tim mạch.

Tiềm ẩn của nhiều bệnh

Theo các chuyên gia y tế, hoạt động tế bào suy giảm, lối sống và dinh dưỡng thiếu hợp lý dễ gây rối loạn mỡ máu, dẫn đến Gan nhiễm mỡ, Tiểu đường, Cao huyết áp, nguy cơ nhồi máu cơ tim… Tăng cholesterol trong máu là biểu hiện của rối loạn mỡ máu.

Bác sĩ Lê Đức Định Miên cho biết kết quả xét nghiệm máu với trị số cholesterol toàn phần cao quá mức là biểu hiện bất thường cho sức khỏe. Tăng cholesterol trong máu là nguyên nhân chủ yếu của quá trình xơ vữa và dần làm hẹp các động mạch cung cấp máu cho tim.

Theo GS-TS Phạm Gia Khải, các nghiên cứu nhận thấy người có lượng cholesterol trong máu cao có tỷ lệ mắc bệnh mạch vành cao gấp 2 - 3 lần so với người bình thường, là nguyên nhân gây nên các bệnh cao huyết áp, đột quỵ, gan nhiễm mỡ, sỏi mật, tiểu đường, béo phì.

Điều GS Khải quan ngại là nếu như trước đây người ta chỉ đề cập đến rối loạn mỡ máu ở tuổi từ 60 trở lên thì hiện nay ngay từ tuổi trên 20 đã có nhiều người mắc bệnh. Sự trẻ hóa này đang là tiềm ẩn của nhiều bệnh lý nguy hiểm khác như biến chứng mạch máu, gây Xơ vữa động mạch và các rối loạn chuyển hóa khác.

Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân rối loạn mỡ máu về nguyên phát là do yếu tố di truyền nhưng tỷ lệ không cao. Trong khi nguyên nhân thứ phát do chế độ ăn uống, sinh hoạt, công việc căng thẳng, sử dụng thuốc và biến chứng của một số bệnh lại chiếm tỷ lệ lớn. Đặc biệt từ sau tuổi 30, chức năng của các tế bào nói chung bị suy giảm, chuyển hóa cơ bản giảm làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu.

Về mặt dinh dưỡng, Bác sĩ Đỗ Thị Ngọc Diệp, Giám đốc Trung tâm Dinh dưỡng TPHCM cho rằng, thức ăn nhiều chất béo và cholesterol cộng với việc không tập luyện thể dục thể thao thường xuyên, hút thuốc cũng là những yếu tố gây mỡ máu cao . Vì vậy, người bệnh rối loạn mỡ máu cần chế độ ăn giảm đạm, hạn chế ăn nội tạng động vật, chất béo có nguồn gốc từ động vật hoặc các dầu có axit béo no bão hòa.

Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, hoạt động thể lực đúng cách giúp cải thiện mỡ máu. Nếu có chỉ định điều trị, bệnh nhân cần tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ.

Để phòng ngừa mỡ máu cao, cần phải hạ Cholesterol trong máu. Điều này được thực hiện chủ yếu bởi sự thay đổi trong lối sống như thay đổi chế độ dinh dưỡng và tăng hoạt động thể chất. Tuy nhiên thay đổi lối sống vẫn không đủ để giảm Cholesterol trong máu mà cần kết hợp thêm dược phẩm.

Những người bị máu nhiễm mỡ cần đi kiểm tra mỡ máu định kỳ 3 - 6 tháng và áp dụng chế độ ăn uống luyện tập nghiêm khắc như: kiểm soát cân nặng; ăn các chất béo có lợi, giảm thịt đỏ; ăn nhiều rau quả, nhiều chất xơ; hạn chế ăn các đồ rán, xào nhiều dầu mỡ; không hút thuốc lá, hạn chế bia rượu; không nên ăn tối quá muộn, ăn nhiều đạm…

Theo Viện Dinh dưỡng quốc gia, thông thường bệnh rối loạn mỡ máu là mối lo ngại của những người có tình trạng cân nặng dư thừa, nhưng thực tế nhiều người cân nặng bình thường vẫn có nguy cơ bị tăng mỡ máu.

Thống kê sơ bộ của Viện Dinh dưỡng quốc gia cho thấy khoảng 26% người Việt Nam ở lứa tuổi 25 - 74 bị rối loạn mỡ máu. Tại các thành phố lớn, số người có tỷ lệ mỡ máu cao lên tới 44% - 45% như ở TPHCM, Hà Nội.

Rối loạn mỡ máu (RLMM) và cao huyết áp có liên quan đến ít nhất 45% các ca tử vong vì bệnh tim mạch và 51% các ca tử vong vì đột quỵ. Khi RLMM đi kèm cao huyết áp càng làm gia tăng biến chứng nguy hiểm trên người bệnh. Cao huyết áp, RLMM song hành, đẩy nhanh nguy cơ tai biến…

Tường Lâm

(Theo SGGP)